Có nên khen trẻ? Vài gợi ý cách ứng xử với trẻ

Nếu bạn đi ở sân chơi của trẻ, thăm 1 trường học hay xuất hiện ở tiệc sinh nhật của một trẻ, thì sẽ có một cụm từ chắc chắn bạn sẽ nghe thấy nhiều lần, đó là “Giỏi quá!Tốt lắm”.nhiều người trong số chúng ta đã nói cụm từ này với trẻ nhiều đến mức mà gần như nó đã trở thành một từ cửa miệng. Để không xảy ra sự hiểu nhầm đáng tiếc nào ở đây, vấn đề là chúng ta không đặt câu hỏi về việc khuyến khích và hỗ trợ trẻ, nhu cầu yêu thương và che chở chúng, giúp chúng cảm thấy tích cực về bản thân mình, mà là, tuy nhiên, lời khen ngợi thực sự lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Dưới đây là những lí do tại sao:
1. Thao túng trẻ:
Giả sử bạn đưa ra một lời khen ngợi để củng cố về cách ứng xử của một trẻ 2 tuổi ăn mà không làm đổ thức ăn hay một trẻ 5 tuổi có thể tự dọn dẹp đồ chơi của mình. Ai là người được lợi từ việc này?Liệu có khả năng rằng việc nói với trẻ rằng rất tốt là vì nhu cầu tình cảm của trẻ hơn là vì sự tiện lợi của chúng ta? Rheta DeVries, một giáo sư về giáo dục từ trường đại học Northern Iowa, nói về hiện tượng này là “sự kiểm soát ngọt ngào”. Rất giống với các phần thưởng vô hình – hoặc, trong tình huống này, các hình phạt – là một cách làm việc với trẻ để làm chúng phù hợp với mong ước của chúng ta. Kết quả của việc này có thể khá tích cực (ít nhất trong một lúc), nhưng điều này rất khác so với việc
cùng làm việc với trẻ – ví dụ, bằng cách đưa chúng vào cuộc đối thoại về điều gì làm một lớp học (hay gia đình) hoạt động hiệu quả, hoặc người khác bị ảnh hưởng như thế nào bởi những gì trẻ làm – hoặc thất bại trong việc thực hiện chúng. Các tiếp cận sau này không chỉ mang tính tôn trọng hơn mà còn có thể giúp trẻ trở thành những người có suy nghĩ.
Lý do mà lời khen ngợi có thể có hiệu quả trong một thời gian ngắn là vì trẻ nhỏ luôn khao khát được khen. Nhưng chúng ta có trách nhiệm không lợi dụng sự phụ thuộc đó chỉ vì lợi ích cá nhân của chúng ta.Một lời khen “Giỏi lắm” để củng cố điều gì đó làm cuộc sống của chúng ta trở nên dễ dàng hơn có thể được coi là một ví dụ về việc lợi dụng sự phụ thuộc của trẻ vào chúng ta.Trẻ đôi khi cũng có thể cảm nhận được là mình bị điều khiển bởi điều này, mặc dù chúng không thể tự lí giải được.
2. Tạo ra những lời khen nhảm nhí.
Để chắc chắn, không phải tất cả các lời khuyên đều là chiến lược để điều khiển hành vi của trẻ. Đôi khi, chúng ta khen trẻ chỉ bởi vì chúng ta cảm thấy hài lòng một cách bề trên về những gì chúng làm.Cho dù như vậy, tuy nhiên, chúng ta cần nhìn sâu hơn. Thay vì tăng lòng tự trọng của trẻ, lời khen có thể tăng sự phụ thuộc của trẻ vào chúng ta. Chúng ta càng nói nhiều, “Cô thích cái cách mà con…” hay “Làm..tốt lắm”, trẻ càng trở nên phụ thuộc vào sự đánh giá của chúng ta, sự quyết định của chúng ta về cái gì là tốt và xấu, hơn là học 5 để hình thành sự đánh giá của chính mình. điều này dẫn ta đến việc đánh giá giá trị của trẻ trong việc cái gì trẻ làm làm chúng ta vui và phân phát thêm một ít khen ngợi nữa. Mary Budd Rowe, một nhà nghiên cứu tại Đại học Florida phát hiện ra rằng sinh viên những người nhận được sự khen ngợi hào phóng của giảng viên thường có do dự hơn trong câu trả lời cuả mình, có xu hướng trả lời theo cách nửa vời (Ờ.. bảy ạ?). Trẻ thường có xu hướng lùi xa khỏi ý kiến mà trẻ đề ra ngay khi biết rằng người lớn không đồng ý với trẻ, và trẻ thường không kiên trì với các bài tập khó hoặc chia sẻ ý kiến với các bạn khác.
Tóm lại, lời khen “Giỏi lắm!” không trấn an được trẻ, chúng làm trẻ cảm thấy thiếu an toàn hơn. Điều này thậm chí tạo nên một vòng tròn luẩn quẩn rằng chúng ta càng tạo ra nhiều lời khen, trẻ càng cần chúng, và chúng ta lại khen nhiều hơn.Đáng buồn là, một trong số những trẻ này sẽ trở thành người lớn và tiếp tục cần ai đó xoa đầu mình và nói với họ rằng liệu họ đã làm tốt hay chưa. Chắc chắn đây không phải là điều chúng ta muốn cho con cái chúng ta.
3. Đánh cắp đi niềm vui của trẻ.
Ngoài vấn đề về sự phụ thuộc, một đứa trẻ đáng được hưởng niềm vui trên thành quả của mình, cảm thấy tự hào về việc trẻ đã học được những gì.Trẻ cũng xứng đáng được quyết định khi nào thì cảm thấy như thế.Mỗi lần chúng ta nói “Giỏi lắm”, thực chất chúng ta đang nói với trẻ nên cảm thấy thế nào.
Để chắc chắn, có những lần khi sự đánh giá của chúng ta là thích hợp và sự hướng dẫn là cần thiết – đặc biệt là với trẻ sơ sinh và trẻ mầm non. Nhưng với một loạt các đánh giá thì vừa không cần thiết hay giúp ích gì cho sự phát triển của trẻ. Không may là, chúng ta có thể đã không nhận ra rằng “Giỏi lắm!” cũng chỉ là một sự đánh giá ngang bằng với “Tệ quá!” mà thôi. Cái quan trọng nhất của một lời khen tích cực không phải là vì nó tích cực mà là vì nó là một sự đánh giá. Và con người, cũng như trẻ con, không thích bị đánh giá. Tôi rất trân trọng những khoảnh khắc khi con gái tôi có thể làm gì đó lần đầu tiên, hay làm tốt hơn lần trước. nhưng tôi đã cố gắng kìm cái ham muốn nói: “Giỏi lắm!” lại vì tôi không muốn phá hỏng niềm vui của con bé. Tôi muốn bé chia sẻ niềm vui với tôi, chứ không mong chờ một sự phán xét của tôi. Tôi muốn bé reo lên “Con đã làm được rồi!” (như bé thường nói) thay vì hỏi tôi một cách không chắc chắn là “Con làm có tốt không ạ?”
4. Mất đi sự hứng thú:
Lời khen “Con vẽ giỏi lắm!” sẽ làm trẻ vẽ mãi không thôi chừng nào chúng ta vẫn còn quan sát trẻ và khen ngợi chúng. Nhưng, như Lilian Katz, một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực giáo dục mầm non đã cảnh báo: “Khi sự chú ý mất đi, nhiều trẻ sẽ không màn tới hoạt động đó nữa”. Trên thực tế, một công trình nghiên cứu khoa học ấn tượng đã cho thấy rằng chúng ta càng khen thưởng người khác vì đã làm gì đó, thì họ sẽ càng mất hứng khi khi phải thực hiện những việc mà họ phải làm để có được phần thưởng đó. Bây giờ vấn đề không phải là vẽ, đọc, suy nghĩ, sáng tạo – vấn đề là để đạt được phần thưởng, cho dù nó là một qua kem, hình dán hay một lời khen: “Giỏi
lắm” Trong một cuộc nghiên cứu được đưa ra bởi Joan Grusec tại trường đại học Toronto, trẻ nhỏ thường được khen vì đã cho thấy sự hào phóng thường có xu hướng ít hào phóng hơn một chút trong đời thường so với những trẻ khác. Mỗi lần chúng được nghe câu “Giỏi lắm!” hay “Cô tự hào vì có sự giúp đỡ của con!”, chúng trở nên ít hứng thú hơn trong việc chia sẻ hoặc giúp đỡ người khác.

6 Những hành động này không được xem là có giá trị dưới đánh giá của chính chúng mà là một cái gì đó chúng phải làm để có được phản ứng đó từ người khác một lần nữa.Sự hào phóng là phương tiện dẫn đến sự kết thúc. Liệu khen ngợi có là động lực cho trẻ không?Chắc chắn là có rồi.nhưng là động lực để trẻ tìm kiếm thêm nhiều lời khen nữa. Cuối cùng, cái giá phải trả là sự ràng buộc của trẻ với bất cứ cái gì khiến trẻ nhận được lời khen.
5. Giảm sự thành công.
Lời khen“Giỏi lắm!” không chỉ làm giảm sự độc lập, niềm vui, và hứng thú, mà nó còn có thể ảnh hưởng đến việc một đứa trẻ có thể làm một việc tốt đến đâu. Các nhà nghiên cứu đang thấy rằng những trẻ được khen vì đã làm tốt một nhiệm vụ sáng tạo thường có xu hướng làm hỏng vào nhiệm vụ lần sau – và chúng không làm tốt như những trẻ không được khen ban đầu. Tại sao điều này lại xảy ra?Một phần bởi vì lời khen tạo áp lực để “giữ trẻ làm tốt công việc” mà thường làm hỏng việc.Một phần bởi vì sự hứng thú của trẻ trong việc mà trẻ đang làm có thể giảm xuống. Một phần bởi vì trẻ trở nên khó có thể mạo hiểm – một điều kiện tiên quyết cho sự sáng tạo – một khi trẻ bắt đầu tư duy về việc làm sao để có được những lời khuyên tích cực. Thường xuyên hơn, “Giỏi lắm!” là một cái gì đó còn sót lại của một sự tiếp cận tâm lý làm giảm tất cả sự sống con người đến các hành vi mà có thể nhìn thấy và đo đạc được. Không may là, điều này làm giảm giá trị của những tâm tư, tình cảm, và giá trị nằm sau những hành vi này. Ví dụ, một đứa trẻ có thể chia sẻ một gói bim bim với bạn như là cách để thu hút sự chú ý, hoặc là cách để chắc chắn là trẻ kia có đủ thức ăn để ăn. Lời khen cho việc chia sẻ làm giảm đi những động cơ khác. Tệ hơn, điều này thực sự khuyến khích động cơ kém mong đợi hơn bằng cách làm trẻ có xu hướng “câu” lời khen nhiều hơn trong tương lai.
Gợi ý về cách cƣ xử với trẻ:
Nếu chúng ta ca ngợi hành động tích cực như một cách để ngăn cản hành vi sai trái, điều này là không có hiệu quả lâu dài. Cách khác là để làm việc với trẻ em, chúng ta cần tìm ra những lý do khiến trẻ hành động theo cách đó. Chúng ta phải xem xét lại các yêu cầu của chúng ta chứ không phải chỉ là tìm kiếm một cách để có được sự tuân theo của trẻ. (Ví dụ: Thay vì sử dụng lời khen “Giỏi lắm!” để cho đứa trẻ bốn tuổi ngồi yên trong một cuộc họp lớp dài hoặc bữa ăn tối của gia đình, có lẽ chúng ta nên hỏi trẻ về lý do khiến trẻ làm như vậy).
Chúng ta cũng cần tạo cơ hội để trẻ tham gia vào quá trình ra quyết định. Nếu một đứa trẻ đang làm một cái gì đó làm phiền người khác, chúng ta sau đó có thể ngồi xuống với đứa trẻ ấy và hỏi:”Con nghĩ chúng ta có thể làm gì để giải quyết vấn đề này?” có thể sẽ có hiệu quả hơn là hối lộ hoặc đưa ra lời đe dọa. Điều này cũng giúp một đứa trẻ tìm hiểu làm thế nào để giải quyết vấn đề và dạy cho trẻ rằng những ý tưởng và cảm xúc của mình là quan trọng. Tất nhiên,quá trình này mất thời gian và phụ thuộc vào khả năng, sự giáo dục và lòng can đảm. Việc giúp trẻ giải thích tại sao”hành động” như vậy hữu ích hơn rất nhiều so với việc yêu cầu trẻ “hành động với” những chiến lược thích hợp. – Không nói gì về việc trẻ làm.Một số người nhấn mạnh một hành động hữu ích phải được “gia cố” bởi vì trong vô thức, họ tin rằng đó là sự may mắn. Nếu trẻ em về cơ bản có hành vi không phù hợp, sau đó trẻ có được một lý do nhân tạo cho là tốt đẹp(để có được một phần thưởng bằng lời nói) và vô căn cứ. Rất nhiều nghiên cứu cho thấy rằng việc khen ngợi trẻ sau những hành vi ấy có thể không cần thiết.

Đặc điểm phát triển nhận thức của trẻ 3-4 tuổi

Đặc điểm phát triển nhận thức của trẻ 3-4 tuổi

 

7 Nói những gì mà bạn thực sự nhìn thấy từ công việc của trẻ. Chúng ta có thể nói với trẻ những từ đơn giản mô tả hành vi của trẻ mà chúng ta nhìn thấy như: “Con tự để đôi giày của mình” hay thậm chí chỉ là”Con đã làm nó”.
Điều này cũng cho phép trẻ tự hào về những gì mình đã làm. Trong các trường hợp khác, một mô tả chi tiết hơn có thể có ý nghĩa.Nếu nhìn thấy trẻ vẽ một hình ảnh,bạn có thể cung cấp thông tin phản hồi không phải lời phê phán-về những gì bạn nhận thấy:”Ngọn núi này là rất lớn!” “Con có chắc chắn đã sử dụng rất nhiều màu tím!” Nếu một đứa trẻ không hào phóng và khó chia sẻ với người khác, bạn nhẹ nhàng có thể thu hút sự chú ý của trẻ về tác động của hành động của mình vào người khác: “Nhìn vào khuôn mặt của Lan Anh, bạn ấy có vẻ rất vui vì bạn đã cho Cô một số đồ chơi mầm non của bạn” Điều này là hoàn toàn khác với những từ lời khen ngợi, trong đó trọng tâm là trẻ cảm thấy như thế nào sau khi chia sẻ. Nói lời nhận xét về trẻ ít hơn và hỏi trẻ về những gì mà trẻ làm nhiều hơn. Việc đặt ra những câu hỏi với trẻ, thậm chí tốt hơn so với những từ mô tả. Tại sao chúng ta không hỏi trẻ về những gì trẻ thích nhất trong bức tranh của mình thay vì nói về những gì trong bức tranh của trẻ gây ấn tượng cho chúng ta? Chúng ta có thể hỏi trẻ: ” Phần khó vẽ nhất là gì?”hoặc”Làm thế nào con tìm ra cáchđể làm chobàn chânkích thước phù hợp?”, điều này có khả năngnuôi dưỡng sự quan tâm của trẻtrong bản vẽ. Lời khen “Rất tốt!” trong trường hợp này có thể có tác dụng ngược lại. Điều này không có nghĩa rằng tất cả các lời khen ngợi, lời cảm ơn, tất cả những biểu hiện của niềm vui là có hại. Chúng ta cần phải xem xétđộng cơ của chúng ta trong những gì chúng ta nói(một biểu hiện thực sự của sự nhiệt tình là tốt hơn so với một mong muốn để thao tác hành vi của đứa trẻ trong tương lai) cũng như cá cảnh hưởng thực tế của việc làm như vậy. Phản ứng của chúng ta để giúp trẻ kiểm


Tags

Chia sẻ với bạn bè

Hiển thị tất cả kết quả cho ""